Trong bối cảnh đô thị hoá và gia tăng dân số nhanh chóng, vấn đề xử lý nước thải sinh hoạt ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt là tại các khu dân cư và vùng nông thôn. Bể tự hoại đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống xử lý sơ cấp, giúp phân huỷ chất thải hữu cơ và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên để đảm bảo hiệu quả xử lý cũng như an toàn cho người sử dụng và môi trường xung quanh, việc tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế bể tự hoại là điều bắt buộc. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết các quy định, thông số kỹ thuật và một số lưu ý cần thiết trong quá trình xây dựng bể tự hoại dựa theo quy định hiện hành tại Việt Nam.
Tiêu chuẩn thiết kế bể tự hoại đúng kỹ thuật
Để đảm bảo hiệu quả tối ưu trong quá trình xử lý chất thải sinh hoạt và kéo dài tuổi thọ của công trình, việc thiết kế bể tự hoại cần được thực hiện một cách tỉ mỉ, tuân thủ nghiêm ngặt các yếu tố kỹ thuật then chốt nằm trong tiêu chuẩn thiết kế bể tự hoại sau đây:
Dung tích và kích thước bể
Dung tích và kích thước bể được quy định cụ thể bao gồm:
- Số ngăn: Bể tự hoại nên có tối thiểu 2 ngăn, trong đó 3 ngăn là lựa chọn phổ biến để tối ưu hoá quá trình xử lý
- Dung tích ướt: Dung tích ướt tối thiểu cần đạt khoảng 3m³. Tuy nhiên nếu ưu tiên thiết kế dung tích lớn hơn để gia tăng khả năng phân huỷ cũng như giảm tần suất hút bùn
- Phân chia dung tích ngăn: Ngăn đầu tiên là ngăn chứa cần chiếm tối thiểu ⅔ tổng dung tích bể. Ngăn thứ hai là ngăn lắng có dung tích khoảng ⅓ tổng dung tích bể
- Chiều sâu lớp nước: Chiều sâu lớp nước trong bể cần nằm trong khoảng từ 0.76m đến 1.8m
- Kích thước mặt bằng: Chiều rộng tối thiểu của bể là 0.9m, chiều dài tối thiểu của ngăn đầu tiên là 1.5m. Đối với bể có dung tích lớn hơn 6m³, chiều dài tối thiểu của ngăn thứ 2 cũng là 1.5m
Phần lưu không
Phần lưu không là khoảng không phía trên mặt nước, bộ phận này có kích thước tiêu chuẩn như sau:
- Dung tích: Phần lưu không cần chiếm khoảng 20% trong tổng dung tích ướt của bể
- Chiều cao: Chiều cao tối thiểu của phần lưu không là 0.2m
- Thông khí: Bể phải được kết nối với hệ thống thông khi để cân bằng áp suất cũng như loại bỏ mùi hôi
Kích thước và cấu tạo ống dẫn
Đối với kích thước và cấu tạo ống dẫn trong thiết kế bể tự hoại bao gồm:
- Đường kính ống: Đường kính tối thiểu cho cả ống vào và ống ra là 100mm
- Độ cao chênh lệch: Ống vào cần được đặt cao hơn đáy ống ra tối thiểu 50mm để ngăn chặn hiện tượng tràn ngược
- Phụ kiện đường ống: Các phụ kiện bên trong bể phải có tiết diện tương đương hoặc lớn hơn đường ống (tối thiểu 100mm)
- Kiểu phụ kiện: Sử dụng phụ kiện dạng chữ T hoặc tương đương. Phần trên của chữ T cần cao hơn mặt nước ít nhất 100mm và phần ngập dưới mặt nước tối thiểu 300mm
Vật liệu và kỹ thuật xây dựng
Yêu cầu về loại vật liệu và kỹ thuật xây dựng được áp dụng theo TCVN 10334:2014 như sau:
- Xi măng: Sử dụng xi măng bền sun phát, tuân theo tiêu chuẩn TCVN 10334:2014 hoặc các tiêu chuẩn tương đương
- Vật liệu khác: Cốt lõi, nước và phụ gia cần đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn hiện hành
- Bề mặt bê tông: Bề mặt bê tông sau khi hoàn thiện phải phẳng, không có lỗi rỗng sâu quá 2mm và không có vết nứt rộng hơn 0.1mm
- Khả năng chống thấm: Bê tông phải có khả năng chống thấm tốt, không xuất hiện tình trạng thấm nước sau khi thử áp lực thuỷ tĩnh trong 36h
Tiêu chuẩn nước trộn và bảo dưỡng bê tông
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4506:2012 quy định rõ các yêu cầu đối với nước sử dụng trong quá trình sản xuất bê tông và vữa. Bao gồm cả công đoạn trộn, rửa cốt liệu và bảo dưỡng. Theo đó nước cần đáp ứng các tiêu chí chất lượng sau:
- Không chứa dầu mỡ: Nước không có váng dầu và váng mỡ trên bề mặt
- Hàm lượng chất hữu cơ: Lượng tạp chất hữu cơ trong nước không quá 15 mg/L
- Độ pH: Giá trị pH của nước cần nằm trong khoảng từ 4 – 12.5
- Màu sắc: Với bê tông và vữa dùng cho mục đích trang trí, nước không được có màu
- Hàm lượng chất hoá học: Tuỳ mục đích dùng của bê tông và vữa, hàm lượng các chất hoà tan, ion, sunfat, ion clo và cặn không tan trong nước không được vượt quá giới hạn quy định trong tiêu chuẩn
Một số yêu cầu khác
Ngoài các tiêu chuẩn kể trên, thiết kế bể tự hoại cần đáp ứng thêm một số yêu cầu sau:
- Cửa thăm: Bể phốt phải có ít nhất 2 cửa thăm với kích thước tối thiểu 500mm, đặt trên ống vào và ống ra để thuận tiện cho công việc kiểm tra cũng như hút bùn định kỳ
- Chiều cao tường và nắp bể: Tường bể cần cao hơn mặt nước ít nhất 230mm và nắp bể phải cao hơn lỗ thông hơi tối thiểu 50mm
Một số lưu ý quan trọng khi thiết kế và xây dựng bể tự hoại
Khi thiết kế và xây dựng bể tự hoại, có một số lưu ý quan trọng cần biết nhằm đảm bảo hiệu quả xử lý nước thải, độ bền công trình cũng như tránh mùi hôi, sự cố về sau:
- Vị trí: Đặt xa nguồn nước sinh hoạt tối thiểu 10 – 15m, thuận tiện cho thoát nước và hút bể
- Kích thước và dung tích: Phù hợp với số người dùng và đủ lớn để nước thải lưu 2 – 3 ngày
- Đường ống và thông hơi: Ống vào cao hơn ống ra, ống thông hơi cao hơn mái và xa khu sinh hoạt
- Kỹ thuật xây dựng: Láng chống thấm kỹ, mặt trong nhẵn và có nắp kiểm tra
- Vận hành và bảo trì: Hút bể định kỳ (3-6 năm) và tránh đổ các chất khó phân huỷ xuống bể
Tóm lại việc tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn thiết kế bể tự hoại không chỉ giúp đảm bảo hiệu quả xử lý nước thải sinh hoạt mà còn góp phần bảo vệ môi trường lẫn sức khỏe cộng đồng. Trong trường hợp có nhu cầu hút bể phốt, hãy liên hệ ngay với Hutbephot686 – địa chỉ hút bể phốt Hoàng Mai uy tín để được hỗ trợ kịp thời nhé!
